Buổi 2 của khóa học “Người viết tập sự” thật sự mang đến cho mình những suy nghĩ tổng quan và rất cụ thể về việc vận hành của năng lực sáng tạo trong mỗi người viết.
Có thể những điều mà chị Linh dạy, mình đã từng nghe qua, từng thực hành, nhưng nhờ có bài học rất rõ ràng và lời giảng sâu sắc của chị, mình như được hệ thống hóa và một lần nữa và hiểu rõ hơn về quy luật của cuộc chơi sáng tạo.
Đó là có input mới có output. Một người viết cần phải liên tục làm đầy “cái giếng sáng tạo” của mình thì mới có thể “múc giếng” để thực hành sáng tạo được thường xuyên.
Và một trong những phương pháp làm đầy cái giếng của chính mình, đó kích thích 5 giác quan cảm xúc của mình bằng “nghệ thuật chú tâm”. Ở phương pháp này, mình đã có một bài tập rất bản năng để đánh thức lại sự cảm nhận của mình với thế giới xung quanh.
Mình chọn bài thực hành lắng nghe.
Mình nhớ Thiền sư Minh Niệm từng nói rất nhiều về việc, bản thân mỗi người phải tự kết nối tâm trí của mình với thực tại, cần phải cắm rễ sâu vào thực tại, sống trọn vẹn và có mặt 100% trong giây phút hiện tại. Bởi cuộc sống hiện đại đang quá nhanh, quá nhiều thông tin, đôi lúc mình ở đây nhưng tâm trí mình lại như ở nơi khác, không thực sự tồn tại với chính khoảnh khắc hiện tại đó.
Và sau vài ngày thực hành bài tập này, mình cũng một lần nữa nghiền ngẫm hơn về bài học của thầy Minh Niệm.
Một buổi sáng cuối tuần, khi mình thức dậy, bên ngoài khung cửa sổ kia cuộc sống đã khá nhộn nhịp với tiếng xe cộ, tiếng hàng quán và cả tiếng trẻ con chơi dưới khu cầu trượt nữa.
Còn nếu như, bên ngoài ô cửa kia chỉ có tiếng chim hót, tiếng nhạc tập thể dục xen kẽ tiếng vỗ tay đồng loạt của các bà các mẹ thì chắc hẳn mình lại dậy sớm hơn mọi ngày rồi.
Mình cũng chọn thực hành bài tập lắng nghe trong cái khu vườn nho nhỏ ở ban công nhà mình. Mình ngồi đó lặng im quan sát, không suy nghĩ gì cả. Gió lùa vào lá, gió lùa vào giàn hoa giun với những âm thanh rất khẽ, rất khẽ. Thỉnh thoảng, một ngọn gió mạnh hơn va vào chiếc chuông gió khiến một âm thanh leng keng ngòn ngọt vang lên. Thứ âm thanh gợi mở cho mình rất nhiều cảm xúc. Ừ nhỉ, trước đây mình đã từng nghe tiếng chuông gió này từ cửa sổ nhà đối diện. Có nhiều tối thức đêm học bài, mình thường nhìn qua khe cửa, thấy cửa sổ phòng bên đó vẫn còn vàng ánh đèn. Thỉnh thoảng trong vô thức, mình đã ngồi thần ra, mắt lơ đãng và trong đầu chỉ leng keng tiếng chuông gió đó.
Một kí ức bé nhỏ mà lâu thật lâu mình đã quên mất.
Không biết, ô cửa sổ nhà hàng xóm ngày nào giờ còn chiếc chuông gió đó nữa không.
Mình nghe thấy tiếng sáo thổi. Hình như là “Bèo dạt mây trôi”. Âm thanh hắt lên từ phía bên phải khu nhà mình, chắc hẳn là từ quán trà đá. Nếu không gian này là một rừng tre trúc xanh ôm trọn bầu trời, mình sẽ nằm lười trên chiếc võng mà đung đưa, đung đưa để thưởng thức tiếng sáo ấm áp này… Nhưng chỉ vài phút thôi, mình lại bị kéo tụt xuống bởi tiếng cãi nhau của mấy bác đánh cờ tướng góc bên cạnh, cũng là từ quán trà đá đó. Rồi tiếng sáo không còn vang thêm nữa.
Cũng không có quá nhiều thời gian để ngồi một mình mà lắng nghe mọi thứ. Nhưng mình đã tranh thủ luyện tập ngay cả trong những cuộc nói chuyện, lúc nấu cơm, trong phòng làm việc. Mình ngẫm ra một vài thứ cũng thấy hay ho.
Tập lắng nghe trong một cuộc trò chuyện
Trong lúc nói chuyện với chồng mình. Mình đã cố gắng chậm lại một chút, và thực sự tập trung vào giây phút đó. Mình phát hiện ra giọng chồng mình khá hay, một giọng Hà Nội tone ấm, không quá trầm. Nhưng nếu anh nói chậm lại một chút, chắc nhịp hơn một chút thì cảm giác sẽ có chiều sâu và đáng tin cậy hơn.
Mình nhớ lại những lần nói chuyện cùng chồng.
Khi anh có ý gì trách móc mình, giọng anh sẽ hơi mỉa mai, hoặc là, sẽ vùng vằng, nhấn nhả mạnh hơn.
Khi anh xúc động hoặc hơi khó diễn tả, anh thường nói nuốt chữ, lí nhí trong miệng, mà đôi lúc mình vì không quá chú tâm tới cảm xúc đó của anh, lại cứ cố hỏi anh nói gì cơ, sao anh nói nhỏ thế em ko hiểu nổi.
Tập lắng nghe trong lúc nấu ăn
Dạo gần đây mình cũng thường phải nấu ăn nhiều hơn. Đôi lúc vì bận nên việc nấu ăn đối với mình đúng là cũng hơi phiền hà, mệt mỏi. Mình thường chuẩn bị đồ, sơ chế thật nhanh gọn vào lúc sáng sớm trước khi ăn sáng. Sau đó tới gần bữa mới nấu cho nhanh.
Nhưng thú thật, nếu chầm chậm lại mà nấu nướng, thì nó cũng là một dạng tận hưởng, xả stress rất vui đó chứ.
Như một người đứng ngoài quan sát và chỉ lắng nghe âm thanh từ việc nấu bếp, có khi nhắm mắt lại bạn cũng biết được món ăn đang ở công đoạn nào rồi.
Khi tiếng nước chảy thật mạnh, ào ào, tiếng bàn tay nắm nhẹ lấy từng vốc rau, xoay xoay theo vòng nước, rồi nhấc lên hơi vung vẩy cho ráo. Tiếng đổ chậu nước ào một cái, ống cống hút nước kêu oạt oạt. Những âm thanh đó lặp đi lặp lại cho tới khi công việc rửa rau hoàn thành.
Một nồi nước đặt lên bếp. Nước khi sắp sôi sẽ kêu ục ục. Khi nước đủ sôi già, chiếc nắp vung sẽ bị hơi nước biểu tình mà run lẩy bẩy, một vài sợi nước bắn ra nếu ta không hạ nhiệt độ xuống. Ngay lúc đó mà cho bột xíu bột canh vào cái nồi nước đang sôi kia thì một cái xoáy như xoáy bão sẽ ào lên.
Mình đi giã lạc. Mỗi tội cái cối nhà mình bé quá, lại làm bằng gỗ công nghiệp nên cảm giác không được đầm tay lắm. Mình nhớ cái cối bằng đá ngày xưa ở nhà bác mình, nặng trịch, man mát. Các loại xả gừng muối cho vào, chỉ giã có 2 giã là mùi tinh dầu đã bốc lên thơm lừng cả căn bếp nhỏ.
Mình giã lạc trong cái cối bé xíu này hơi chật vật, tiếng giã không đầm không thích tai bằng cảm giác ngày xưa. Mà mình cũng nhớ ra những ngày trời mưa mùa hạ thế này, mẹ hay rang lạc chia thành 2 phần: 1 phần gói vào giấy báo để riêng cho bố; 1 phần thì mẹ ngồi sát hạt cho bong vỏ, rồi cho vào cối giã để làm muối vừng. Bố mình ngồi bên hiên nhà ôm bọc lạc còn nóng hổi như ôm kho báu. Ngồi vừa nhìn mưa vừa ăn lạc nóng và bùi. Mẹ mình thì cứ cần mẫn giã lạc như thế. Tiếng mưa với tiếng giã cối. Mùi đất ẩm và hơi nóng lúc ban chiều bốc lên, mùi cỏ man mát, hanh hanh, thêm mùi lạc rang thơm phức mũi lan khắp căn nhà nhỏ.
Thực chất thì mục đích cuối cùng của bài tập này là gì? Mình đã đặt ra câu hỏi này sau mấy ngày dành cho mình một quãng thời gian để lắng nghe mọi thứ xung quanh.
Thứ nhất, để bản thân kéo mình lại trong phút giây của hiện tại. Giây phút này, không gian này, mình đang sống, đang hiện hữu và toàn bộ cơ thể, tâm trí của mình đang ở đây. Mình có thể hoàn toàn cảm nhận được cuộc sống này với một cơ thể lành lặn và một tâm trí thanh thản, đó đã là một sự bình yên đủ đầy rồi.
Nhìn mọi thứ về đúng bản chất của nó, không phải qua lăng kính hay suy nghĩ – sự căng thẳng của mình. Buổi hẹn hò này buồn tẻ, là do trong nội tâm mình thực sự đang quá trống rỗng, mình đang có thật nhiều lắng lo, thật nhiều áp lực. Mọi thứ xung quanh vốn rất sinh động và thú vị, nếu mình buông thõng tâm trí và nhẹ nhàng đón nhận, có lẽ sẽ nhận được một điều gì đó ý nghĩa, có thể là một kí ức chợt chảy về qua tim, một cảm xúc gì đó bình an lấp lánh, một cái mỉm cười nhẹ nhõm vì thấy mình đang thực sự sống.
Thứ hai, để đánh thức sự nhạy cảm đã vô tình ngủ sâu trong mình. Mình vốn nhạy cảm với thế giới này. Mình dễ khóc dễ cười, dễ yêu dễ ghét, nhưng vì lẽ gì mà mình bỏ quên mất, hoặc cố gồng lên để thể hiện rằng mình thật sự lí trí.
Cuộc sống này vốn đẹp, và một lần nữa, mình lại dùng hai từ “sinh động” để gán cho cuộc sống. Mình có quyền được cảm nhận cuộc sống này bằng tất cả cảm xúc nguyên bản vốn dĩ đã chảy trong hơi thở và trái tim mình. Mình trân trọng những trải nghiệm cảm xúc đó. Mình có thể biến những sợi tơ xúc cảm đó thành một thứ gì đó có tính lan truyền, chảy trôi từ mình sang người khác, khiến họ cũng cảm nhận được một phần nào đó sự “sinh động thú vị” của thế giới này.
Mình có lẽ nên sống sâu, sống chậm, sống trọn hơn. Quan sát, lắng nghe nhiều hơn. Từ những điều nhỏ bé bình dị hằng ngày xung quanh mình. Từ ánh mắt, giọng nói, cử chỉ của những người thân thương bên cạnh mình.
Viết hay, đôi khi không cần là phải viết về một ai đó vĩ đại, về một nơi nào đó hùng vĩ ấn tượng.
Thử đặt bút xuống, viết lại những điều đang diễn ra quanh mình. Cái cây trước ngõ. Con phố đông người qua. Khu chợ mỗi sáng vẫn ghé. Hay căn bếp nhỏ hằng ngày vẫn thơm mùi trà bánh như một thói quen. Rồi người đàn ông vẫn đang sống cạnh mình trong căn nhà đầy nắng này, vì đã quá quen thuộc mà mình không thấy còn hấp dẫn nữa. Thử viết về anh ta bằng những cảm xúc nguyên bản nhất của mình xem sao
Một bài chia sẻ trải nghiệm hơi dài dòng. Mình chỉ mong mình tìm lại được những cảm xúc đã mất đi với thế giới này, với người mình thương, với chính bản thân mình.
