Tôi có một tình yêu da diết với Tây Bắc. Thứ tình yêu được ấp ủ và khai sinh từ những tháng ngày còn chôn chân một chỗ, tìm kiếm hình ảnh của Tây Bắc qua màn hình chiếc TV bé xíu. Tây Bắc với tôi lúc đó, là một nơi xa ngái, hoang vu và thu hút tôi bằng đồi nương bạt ngàn, bằng cả những con đèo ấp ôm dáng núi. Dành trọn vẹn tình yêu nhiều hơn cả, là những sóng lúa bậc thang mềm mại, uốn lượn hiền hòa, tầng tầng lớp lớp bao quanh các triền đồi, trải xuống lòng thung. Đẹp một cách bí ẩn trong cái nắng, cái gió, cái sương của Tây Bắc trập trùng.
Cho dù ở miền đất nào, với dân tộc nào, thì cái truyền thống và văn minh lúa nước vẫn cứ đi cùng người Việt Nam qua gian khó ngọt bùi. Lúa không chỉ bạt ngàn tít tắp trên những con đường chạy dọc miền đồng bằng. Lúa còn được trồng trên những vùng đất gập ghềnh núi đá, quanh năm tắm gió dội sương, mưa dầm thối đất. Trồng lúa vốn là công việc vất vả, nhọc nhằn. Thế nhưng trồng lúa trên đồi núi, thiếu nước thiếu đất thì sức người bỏ ra, tính bao giờ cho hết? Cũng bởi vậy mà tôi xem những trảng ruộng bậc thang ngút ngàn ấy là công trình xây dựng của bàn tay con người. Người vùng cao cần mẫn và bền bỉ, chịu thương chịu khó; chẳng chịu khuất phục trước khó khăn của hoàn cảnh, trước thiên nhiên khắc nghiệt.
Lặng người trước thênh thang sóng lúa Tây Bắc, tôi càng cảm thấy khâm phục con người vùng cao. Bền bỉ và tài hoa, mạnh mẽ và sáng tạo. Những bàn tay, đôi chân con người không chịu khuất phục. Đâu đó đằng sau những thửa ruộng vàng rộ sắc lúa, có tinh thần vượt lên gian khổ, chăm chỉ cần cù lao động vượt qua cái khó, của đồng bào miền cao. Có cả niềm trân trọng, nâng niu từng tấc đất, tấc vàng quê hương Tổ Quốc.
Có bao giờ trong những chuyến đi tìm ruộng bậc thang vàng lúa, tìm mùa nước đổ lóng lánh sắc màu, trong bạn từng xuất hiện những xúc cảm như tôi không? Tự hào có, khâm phục có. Cả niềm hạnh phúc ngập tràn khi được tận mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên, của sản phẩm do bàn tay và sức lao động con người tạo nên?
Bốn mùa, ruộng bậc thang khoác lên mình 4 tấm áo khác nhau. Mùa nước cạn, trơ khốc đất. Một màu nâu của đất cằn cỗi phủ đầy các triền đồi. Thứ màu buồn và xám xịt. Thứ màu buồn và xám xịt. Thứ màu sắc mang lại cảm giác lặng lẽ và thiếu sức sống. Mùa nước đổ, ruộng bậc thang lấp lánh trong ánh nắng, loang loáng nước. Nước cũng đổ màu theo thời gian. Buổi sớm ướt sương, hơi nước bốc lên từ những “mảng gương” dài cong cong uốn góc, tràn sức sống. Trưa, nắng lên cao, phản chiếu màu vàng rực rỡ trên những “tấm gương” mơn mớn nước. Chiều nhạt dần, sắc tím hồng bảng lảng một màu chờ đợi đọng trên những “trảng gương”, như thứ màu nước được tô vẽ bằng nét bút mềm và lãng mạn. Mưa lại gieo những hạt nước mát lành xuống lòng đất. Hoàng hôn cuối cùng cũng đổ. Ruộng mùa nước ngập trong thứ màu sắc lờ lờ, khó tả, dần dần nhuộm hồng, nhuộm cam cả những triền đồi loang loáng nước. Thời gian trôi qua kẽ tay, nhanh như một hơi thở. Thoắt cái, ruộng bậc thang đã thay áo mới. Tấm áo xanh rì, mơn mởn thì con gái. Người ta nói rằng, cũng bởi vì mùa thu đang đọng thành tuổi dậy thì nên mới gọi lúa lúc này là lúa thì con gái. Cái sắc màu như gợi lên cảm giác nảy nở, sinh sôi. Thứ rung cảm căng tràn nhựa sống, dai dẳng niềm tin.
Rồi mùa cũng về. Lúa chín rộ, ngả sang màu vàng ươm, ngọt thơm trong nắng mới. Mùa lúa chín rộn ràng niềm vui, háo hức tiếng cười. Những kẻ mê xê dịch lại hẹn nhau lên đường đón mùa bội thu cùng đồng bào vùng cao. Gió núi reo vui với muôn đợt sóng vàng. Đất trời tràn ngập một màu vàng trù phú, ấm no. Những hạt lúa căng tràn, mây mẩy trong ánh mắt reo vui và nụ cười của người mẹ đã bớt âu lo, có thêm của ăn của để cho mùa đông năm tới; trong cả cái âm thanh kĩu kịt trên lưng chú ngựa oằn mình thồ lúa thong dong về bản. Những mâm xôi vàng dần hiện lên giữa núi rừng xanh ngắt.
Cũng vì yêu cái dáng hình thân thương của sóng lúa bậc thang mà với tôi, cứ độ giữa tháng 5, giữa tháng 6 hoặc cuối tháng 9 là lại háo hức lên đường. Đến Si Ma Cai mùa nước đổ, thăm ruộng lúa chín tháng 6 và nhất định phải về Mù Cang Chải để đón mùa bội thu đẹp trù phú. Đó cũng là thứ hạnh phúc giản dị mà những kẻ mê xê dịch luôn theo đuổi.
Một ngày thường như bao ngày, ngồi một góc với ly trà đá và con phố chật hẹp dòng người. Chỉ ước được ngửa đầu gá cổ lên một trảng cỏ còn mướt mùi sương, mắt nheo lại vì nắng sớm đang nhuộm đầy góc núi, mũi hít hà căng đầy cái thứ hương ngọt thơm, thưng thức mùi lúa mới đang chín. Và thấy đâu đó từng hạt bụi li ti đang bay bay trong cái xuyên thấu của ánh sáng giữa thung lũng bậc thang. Ảo diệu. Huyễn hoặc. Và miên man.
Ôi, thỉnh thoảng ta vẫn cứ ước, cứ giá như những điều đẹp giản dị như vậy đấy.
Hẹn sóng lúa bậc thang, một sớm tháng 9 nhé!
Hạnh My
